Sabit fiyat mı, adam/saat mi, yazılımcı kiralama mı?

Kapsamı yazılabilen işe sabit fiyat, kapsamı belirsiz işe adam/saat, uzun süreli ürün ekibine yazılımcı kiralama uyar. Stratagem Systems, projelerini tek bir sabit fiyatla yürütür.

Üç model, üç farklı risk

Üç model aynı soruya farklı cevap verir: neyin karşılığında ödeme yapıyorsunuz ve iş beklenenden uzun sürerse farkı kim üstleniyor?

Sabit fiyat

Firma, yazılı bir kapsamı belirli bir fiyatla yapmayı üstlenir. Bu modelin ön koşulu kapsamın yazılabilmesidir: ekranlar, iş akışları, entegrasyonlar ve her teslimin kabul kriteri. Proje sırasında çıkan yeni istekler, iş başlamadan önce fiyatı ve takvime etkisiyle yazılı bir değişiklik talebine dönüşür. Kapsam belirsiz kalırsa firmalar bu belirsizliği fiyata yansıtabilir; bu nedenle iyi bir şartname sabit fiyatın da temelidir (teknik şartname nasıl hazırlanır).

Adam/saat (time and material)

Ödeme, harcanan zaman üzerinden yapılır: bir kişinin bir saatlik ya da bir günlük çalışması için anlaşılan ücretle. Bu yüzden teklifte kesin bir toplam yerine bir süre tahmini yer alır. Bu modeli seçerseniz iki belgeyi baştan isteyin: haftalık zaman raporu ve tahminin en fazla ne kadar aşılabileceğini gösteren yazılı bir üst sınır. Üst sınıra yaklaşıldığında işin nasıl devam edeceğini, örneğin fazladan saatlerin kimin yazılı onayıyla harcanacağını da sözleşmeye yazdırın.

Yazılımcı kiralama ve özel ekip

Bir firmanın yazılımcıları belirli bir süre sizin projenizde çalışır; buna kiralık yazılımcı, dış kaynak yazılımcı ya da özel ekip de denir. İşi, öncelikleri ve kaliteyi siz yönetirsiniz; firma kişileri ve onların zamanını sağlar. Uzun soluklu bir ürün ve onu her gün yönetecek biri varsa işe yarar. Sözleşmede bir yazılımcı ayrılırsa yerine kimin geleceğini, gizliliği ve yazılan kodun haklarını ayrıca yazın. Kişiler değiştiğinde bilgi kaybolmasın diye kod incelemesi ve dokümantasyon sizin tarafınızda da sürmelidir.

Teklif dilindeki terimler: adam/saat, kiralık yazılımcı, dış kaynak

Türkiye'de teklif ve sözleşmelerde aynı modeller farklı adlarla geçer. Bir teklifi okurken şu karşılıklara dikkat edin:

• Time and material ne demek? Türkçe tekliflerde genellikle “adam/saat” ya da “adam/gün” olarak geçer: bir kişinin bir saatlik ya da bir günlük çalışması için ödenen ücret.
• Sabit fiyat, götürü bedel, anahtar teslim: belirli bir iş için baştan belirlenen tek fiyat. Türk Borçlar Kanunu bu tür bedel için “götürü” ifadesini kullanır (aşağıda).
• Kiralık yazılımcı, yazılımcı kiralama: bir yazılımcının zamanının belirli bir süre için satın alınması. Teslim edilecek bir sonuç değil, çalışılan süre esas alınır.
• Dış kaynak (outsource): işin bir bölümünü ya da tamamını şirket dışındaki bir firmaya yaptırmak. Sabit fiyatlı bir proje de yazılımcı kiralama da dış kaynak kullanımıdır; fark, sonucun mu yoksa zamanın mı satın alındığıdır.
• Bakım ve destek: yayından sonraki hata düzeltme ve küçük geliştirmeler; aylık bir düzenle ya da adam/saatle ayrıca anlaşılabilir.

Türk Borçlar Kanunu'nda götürü bedel ve değere göre bedel

Sözleşmeniz eser sözleşmesi hükümlerine tabiyse bedelin nasıl belirleneceği de kanunda düzenlenmiştir. Götürü bedel için kanunun üç fıkrası şöyledir:

Maddede yüklenici yazılımı yapan firma, işsahibi ise yazılımı yaptıran taraftır. Bedel önceden belirlenmemiş ya da yalnızca yaklaşık olarak belirlenmişse kanunun ölçüsü başkadır:

Yaklaşık olarak belirlenen bir bedelin aşırı ölçüde aşılması hâlinde işsahibine de bir yol tanınmıştır:

Karar: teklife tek bir rakam yazılabiliyor mu?

Model seçimini kolaylaştıran soru şudur: bu iş için bugün teklife tek bir rakam yazılabilir mi? Cevabı yukarıdaki maddelerle ve teklif dilindeki terimlerle birlikte düşünün:

• Tek bir rakam yazılabiliyorsa: götürü bedel, yani sabit fiyat. Kullanıcılar, iş akışları ve her teslimin kabul kriteri yazılıysa firma tek bir fiyat verebilir. Kanun böyle bir bedelde kuralı koyar: iş öngörülenden fazla emek gerektirse de yüklenici artış isteyemez, az emek gerektirse de bedelin tamamı ödenir; ikinci fıkradaki öngörülemeyen durumlar ayrıktır.
• Yalnızca yaklaşık bir rakam yazılabiliyorsa: üst sınırlı adam/saat. Kapsam ancak iş ilerledikçe netleşecekse teklif bir tahmindir. Bedelin nasıl hesaplanacağını, yazılı üst sınırı ve tahmin aşılırsa ne olacağını sözleşmeye koyun. Kanun da yaklaşık bedelin, işsahibinin kusuru olmadan aşırı ölçüde aşılacağı anlaşılırsa işsahibine sözleşmeden dönme yolunu tanır.
• Rakam değil kişi satın alınıyorsa: yazılımcı kiralama. Teslim edilecek bir eser yerine belirli bir süre boyunca bir yazılımcının zamanı alınır. Bu modelde işi siz yönetirsiniz; öncelikleri her gün belirleyecek biri sizde olmalıdır.
• Henüz hiçbir rakam yazılamıyorsa: önce analiz. Kısa bir analiz işini sabit fiyatla yaptırıp şartnameyi onunla çıkarın; geliştirme teklifini o şartnameye göre isteyin.

Sabit fiyatlı bir teklifi adam/saat teklifiyle karşılaştırırken, adam/saat teklifinden tahmini toplam süreyi ve yazılı bir üst sınırı isteyin. Üst sınırı olmayan bir teklifin toplam maliyeti bilinmez; iki teklif ancak aynı kapsam ve bir üst sınır üzerinden karşılaştırılabilir. Sözleşmenizin hangi hükümlere tabi olduğunu ise avukatınız değerlendirir.

Karma modeller

Modeller birlikte de kullanılabilir. Bizim çalışma düzenimiz de bir karmadır: geliştirme yazılı kapsam ve sabit fiyatla yapılır; yayından sonraki hata düzeltmeleri ve yeni istekler ise isteğe bağlı, aylık bir destek kapsamında yapılır. Bir başka karma düzen, önce sabit fiyatlı kısa bir analiz, ardından o analizden çıkan şartnameye dayanan sabit fiyatlı geliştirmedir.

Karma bir modelde hangi işin hangi bütçeden ödeneceğini baştan yazın: kapsam içindeki hata düzeltmeleri sabit fiyata mı dahil, yeni istekler aylık desteğe mi girer, yoksa yazılı bir değişiklik talebiyle mi fiyatlanır?

Stratagem hangi modelle çalışır

Geliştirme projelerini yalnızca sabit fiyatla alırız. Ücretsiz bir ön görüşmenin (15 dakika) ardından verdiğimiz yazılı teklif kapsamı, kilometre taşlarını, kabul kriterlerini ve tek fiyatı birlikte gösterir. Ödeme üç parçadır: %30 işe başlarken, %40 ara teslimde, %30 iş tamamlandığında; kapsam dışındaki her iş, başlamadan önce yazılı olarak fiyatlanır. Saat başı, ucu açık bir ücretlendirme yoktur. Yayından sonra destek isteğe bağlıdır ve aylık olarak sürer.

Kiralık yazılımcı ya da ekip sağlamayız; tanımlı projeler üstleniriz. SPSTARPLAST'ın üretim ERP'sini de tasarımdan teslime kadar Savaş Tutumlu geliştirdi: 16 modül, 50'den fazla Türkçe ekran ve 50.000'den fazla satır kod. Koşulların tamamı fiyatlandırma ve ödeme koşulları sayfasında; bu şekilde yapılan işleri özel yazılım geliştirme sayfasında görebilirsiniz.

Sözleşmede neye dikkat edilmeli

Sözleşmeye yazılması gerekenler modele göre değişir:

• Sabit fiyatta: kapsam eki, kilometre taşları, kabul kriterleri ve değişiklik usulü.
• Adam/saatte: birim ücret, üst sınır, raporlama sıklığı ve fazladan saatlerin onayı.
• Yazılımcı kiralamada: çalışma süresi, ayrılan kişinin yerine kimin geleceği, gizlilik ve kodun mali haklarının yazılı devri.

Her üç modelde de kodun, veritabanının ve hesapların kime ait olacağını yazın (teslim listesi). Ayrıntılar sözleşme maddeleri rehberinde; tekliflerin maliyet kalemlerini okumak için maliyet hesabı rehberine bakın.

İlgili hizmet

Sabit fiyatın nasıl belirlendiği: saat başı ücret yerine yazılı kapsam için tek fiyat ve üç parçalı ödeme.

İlgili rehberler

• Yazılım geliştirme sözleşmesinde dikkat edilmesi gerekenler
• Yazılım teknik şartnamesi nasıl hazırlanır?
• Yazılım proje maliyeti nasıl hesaplanır?

Kaynaklar

• Türk Borçlar Kanunu, 6098 (md. 480, 481, 482), mevzuat.gov.tr (PDF); 16 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi.